Cao Đẳng Y Dược TPHCM
Chóng mặt là biểu hiện thường gặp trong đời sống hằng ngày, có thể thoáng qua hoặc kéo dài gây ảnh hưởng sinh hoạt. Đông y nhìn nhận chứng này liên quan khí huyết, tạng phủ và cần điều trị kết hợp thuốc cùng lối sống phù hợp để hạn chế tái phát.
- Kết quả của xét nghiệm ceruloplasmin cho biết điều gì?
- Có nguy hiểm khi vòm họng nổi hạt không? Cách xử lý ra sao?
Từ góc nhìn y học cổ truyền, việc nhận diện đúng căn nguyên giúp lựa chọn phép trị và bài thuốc phù hợp cho từng thể bệnh cụ thể.
Nguyên nhân gây chóng mặt theo y học cổ truyền
Theo quan điểm Đông y, chóng mặt thuộc phạm vi chứng huyễn vựng, trong đó “huyễn” là hoa mắt và “vựng” là cảm giác xoay đảo, chòng chành. Người bệnh có thể thấy mọi vật nghiêng ngả, đầu óc quay cuồng, nặng hơn còn buồn nôn, vã mồ hôi hoặc ngã quỵ, vì vậy cần đánh giá kỹ cơ chế bệnh sinh trước khi điều trị. Dưới góc nhìn chuyên môn của giảng viên tại Cao đẳng Y Sài Gòn, việc phân tích tạng phủ liên quan là bước quan trọng quyết định hiệu quả can thiệp.
Nguyên nhân thường gặp gồm can dương thịnh khiến dương khí bốc lên trên gây đầu váng, hoặc tình chí uất ức lâu ngày hóa hỏa làm hao tổn can âm, dẫn đến can dương thượng kháng. Ngoài ra, thận thủy hư không nuôi dưỡng được can mộc cũng làm mất cân bằng âm dương, phát sinh hoa mắt chóng mặt với mức độ từ nhẹ đến dữ dội.
Do cơ chế bệnh sinh đa dạng, điều trị cần cá thể hóa theo từng thể bệnh, tránh áp dụng một cách máy móc. Việc xác định đúng căn nguyên không chỉ giúp giảm triệu chứng nhanh mà còn góp phần phòng ngừa tái phát lâu dài và hạn chế biến chứng.
Các bài thuốc bổ khí sinh huyết thường dùng trong điều trị
Trong thực hành lâm sàng, nhiều bài thuốc được sử dụng nhằm bổ khí sinh huyết, tư âm dưỡng huyết, bình can tức phong và an thần, từ đó cải thiện tình trạng hoa mắt chóng mặt một cách bền vững. Dược sĩ đang công tác trong lĩnh vực đào tạo tại Cao đẳng Y học cổ truyền cho rằng việc nắm vững cấu trúc bài thuốc giúp hiểu rõ cơ chế phối ngũ và nâng cao hiệu quả điều trị.
Lục vị hoàn gồm thục địa, sơn thù, sơn dược, trạch tả, phục linh, đan bì; có tác dụng tư âm bổ can thận, thường dùng cho thận âm bất túc với biểu hiện lưng gối mỏi, đầu váng, tai ù. Kỷ cúc địa hoàng thang gia thêm kỷ tử, cúc hoa giúp tăng cường dưỡng can minh mục. Thiên ma câu đằng ẩm và Định huyễn thang lại thiên về bình can dương, tức phong, an thần, phù hợp khi can dương thượng kháng gây chóng mặt nhiều.
Việc gia giảm vị thuốc cần dựa trên triệu chứng cụ thể và thể trạng từng người bệnh, đồng thời tuân thủ hướng dẫn chuyên môn. Đáng lưu ý, theo nguyên tắc Đông y, không dùng các bài thuốc hoạt huyết đơn thuần để chữa chóng mặt nếu chưa xác định đúng thể bệnh.
Lưu ý trong sinh hoạt để hạn chế tái phát chóng mặt
Bên cạnh dùng thuốc theo chỉ định, người bệnh cần chủ động điều chỉnh lối sống nhằm ổn định khí huyết và phòng ngừa tái phát. Sinh viên đang học tập tại Trường Cao đẳng Dược thành phố Hồ Chí Minh khi tiếp cận nội dung này đều được nhấn mạnh rằng thay đổi thói quen sinh hoạt có vai trò hỗ trợ điều trị không kém phần quan trọng so với thuốc.
Người bị chóng mặt nên giữ tinh thần ổn định, tránh nóng giận, lo âu kéo dài; sắp xếp thời gian làm việc và nghỉ ngơi hợp lý; tăng cường rau xanh, trái cây, các loại đậu; hạn chế đồ béo, cay nóng, rượu bia và thuốc lá. Đồng thời, cần tránh thay đổi tư thế đột ngột, không lái xe khi đang chóng mặt, giảm cà phê và muối, uống đủ nước, ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng.
Khi cơn chóng mặt xuất hiện, nên nằm nghỉ ở tư thế an toàn để tránh té ngã và theo dõi diễn tiến triệu chứng. Nếu xác định được nguyên nhân cụ thể và điều trị đúng hướng, khả năng kiểm soát bệnh sẽ cao hơn, ngược lại rất dễ tái phát nếu không xử lý căn nguyên triệt để.
Để nắm vững nguyên lý điều trị huyễn vựng và ứng dụng bài thuốc bổ khí sinh huyết đúng cách, thí sinh yêu thích lĩnh vực này nên lựa chọn Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn nhằm được đào tạo bài bản, chuyên sâu về y học cổ truyền và thực hành lâm sàng.
